چطور با تنظیم درست شیر فشارشکن و پرشر سوئیچ، از ترکیدن شیلنگ و سوختن پمپ جلوگیری کنیم؟
مقدمه
در بسیاری از سیستمهای هیدرولیک صنعتی، خرابیهایی مثل ترکیدن شیلنگ، داغ شدن بیش از حد روغن یا سوختن پمپ نه بهخاطر کیفیت پایین قطعات، بلکه به دلیل تنظیم نادرست فشار سیستم اتفاق میافتد.
در این میان، سه قطعه نقش حیاتی دارند:
شیر فشارشکن (Relief Valve یا زیرشیری فشارشکندار)
پرشر سوئیچ هیدرولیک
شیلنگ هیدرولیک
اگر این سه قطعه بهدرستی انتخاب، نصب و تنظیم نشوند، حتی بهترین پمپ و یونیت هم عمر کوتاهی خواهد داشت.
در این مقاله بهصورت کاملاً عملی و کاربردی توضیح میدهیم چطور با تنظیم صحیح این اجزا، از خسارتهای پرهزینه جلوگیری کنیم.
نقش هر قطعه در ایمنی سیستم هیدرولیک
۱. شیر فشارشکن؛ خط دفاع اول سیستم
شیر فشارشکن وظیفه دارد:
فشار سیستم را در یک حد ایمن و مشخص نگه دارد
در صورت بالا رفتن فشار، روغن اضافی را به مخزن برگرداند
🔴 اگر فشارشکن درست تنظیم نشود:
فشار بیشازحد به شیلنگها وارد میشود
پمپ تحت فشار دائمی کار میکند
نشتی، ترکیدن شیلنگ یا شکستن اتصالات رخ میدهد
۲. پرشر سوئیچ؛ چشم و هشداردهنده سیستم
پرشر سوئیچ فشار را کنترل و مانیتور میکند و معمولاً برای:
قطع پمپ یا الکتروموتور در فشار مشخص
ارسال هشدار یا فرمان کنترلی
استفاده میشود.
✅ پرشر سوئیچ درست تنظیمشده:
از کارکرد بیمورد پمپ جلوگیری میکند
اجازه نمیدهد سیستم وارد محدوده خطرناک شود
۳. شیلنگ هیدرولیک؛ آسیبپذیرترین بخش سیستم
شیلنگها مستقیماً با فشار سیستم درگیر هستند.
حتی اگر شیلنگ فشار اسمی بالایی داشته باشد، فشار ناگهانی (Peak Pressure) میتواند آن را نابود کند.
🔴 خطای رایج:
تنظیم فشارشکن بالاتر از تحمل شیلنگ
یا استفاده از شیلنگ نامتناسب با فشار کاری واقعی
۳ اشتباه رایج که باعث بیشترین خرابی میشود
اشتباه اول: تنظیم فشارشکن بر اساس «حداکثر توان پمپ»
بسیاری فکر میکنند:
«پمپ 200 بار است، پس فشارشکن را هم روی 200 بگذاریم»
❌ این یک اشتباه خطرناک است.
✅ فشارشکن باید بر اساس ضعیفترین قطعه سیستم تنظیم شود:
شیلنگ
اتصالات
شیرها
جک یا هیدروموتور
اشتباه دوم: نصب پرشر سوئیچ در محل اشتباه
پرشر سوئیچ نباید:
بعد از فشارشکن نصب شود
یا در نقطهای با افت فشار زیاد قرار بگیرد
✅ محل مناسب:
روی خط اصلی فشار
قبل از مصرفکنندهها
نزدیکترین نقطه به فشار واقعی سیستم
اشتباه سوم: بیتوجهی به فشار لحظهای (شوک فشار)
در سیستمهای جکدار، پرس، بالابر و وینچ:
توقف ناگهانی
گیر مکانیکی
بسته شدن مسیر روغن
باعث افزایش ناگهانی فشار میشود.
✅ راهحل:
تنظیم صحیح فشارشکن
استفاده از شیلنگ با ضریب اطمینان مناسب
استفاده از پرشر سوئیچ برای قطع بهموقع سیستم
سناریوی واقعی: تنظیم ایمن یک سیستم جک هیدرولیک
مشخصات سیستم:
فشار کاری مورد نیاز جک: 140 بار
شیلنگ استفادهشده: تحمل فشار اسمی 160 بار
پمپ: توان حداکثر 200 بار
تنظیم صحیح:
✅ فشارشکن: 150 بار
✅ پرشر سوئیچ: 145–148 بار
✅ اختلاف ایمن بین فشار کاری و فشار قطع
❌ تنظیم اشتباه:
فشارشکن روی 200 بار
بدون پرشر سوئیچ
نتیجه: ترکیدن شیلنگ، نشتی، داغ شدن روغن، خرابی پمپ
مراحل تنظیم صحیح فشارشکن (مرحلهبهمرحله)
پمپ را روشن کنید و سیستم را بدون بار قرار دهید
فشارشکن را کاملاً شل بگذارید
بهآرامی فشار را بالا ببرید
زمانی که فشار به مقدار امن رسید، تنظیم را متوقف کنید
مهره قفلکن فشارشکن را محکم کنید
عملکرد سیستم را زیر بار واقعی تست کنید
✅ همیشه فشار تنظیمی را ۱۰–۱۵٪ بالاتر از فشار کاری قرار دهید، نه بیشتر.
تنظیم درست پرشر سوئیچ
فشار قطع پرشر سوئیچ باید:
پایینتر از فشارشکن
و بالاتر از فشار کاری طبیعی
مثال:
فشار کاری: 140 بار
فشار قطع پرشر سوئیچ: 145 بار
فشارشکن: 150 بار
این ترتیب، سیستم را ایمن و پایدار میکند.
چکلیست ۳ دقیقهای بعد از نصب یا تعمیر سیستم
قبل از روشن کردن دائم سیستم، این موارد را بررسی کنید:
✔ فشارشکن از فشار تحمل شیلنگ بالاتر نیست
✔ پرشر سوئیچ در مسیر صحیح نصب شده
✔ گیج فشار سالم و دقیق است
✔ شیلنگها فاقد تاخوردگی و کشش هستند
✔ اتصالات نشتی ندارند
✔ دمای روغن در محدوده نرمال است
جمعبندی
بیش از ۷۰٪ خرابیهای پرهزینه سیستمهای هیدرولیک، با تنظیم درست فشار قابل پیشگیری است.
اگر شیر فشارشکن، پرشر سوئیچ و شیلنگ بهعنوان یک مجموعه در نظر گرفته شوند، نه قطعات جداگانه، سیستم شما:
ایمنتر
کمهزینهتر
و با عمر بسیار بالاتر