«راهنمای انتخاب و نصب زیرشیری فشارشکندار برای جکهای هیدرولیک»
مقدمه
اگر در یک سیستم هیدرولیک، جک نقش نیروی خروجی را ایفا کند، زیرشیری فشارشکندار دقیقاً همان قطعهای است که امنیت، پایداری و عمر سیستم را تضمین میکند. بسیاری از آسیبهای جکها مثل بازنشدن کامل، لرزش در حرکت، ترکیدن شیلنگ، ضربه قوچی و حتی قفلکردن جک، نتیجه انتخاب اشتباه یا نصب غلط همین قطعه کوچک است.
درحالیکه مقالات زیادی درباره شیر فشارشکن وجود دارد، اما راهنمایی که مستقیماً درباره «زیرشیری فشارشکندار مخصوص جکها» باشد بسیار کمیاب است. در این مقاله تمام نکاتی که مهندسان طراح، تعمیرکاران و صنعتکارها باید بدانند را بررسی میکنیم.
زیرشیری فشارشکندار چیست و چه نقشی در عملکرد جک هیدرولیک دارد؟
زیرشیری فشارشکندار ترکیبی از دو قطعه است:
• یک اتصال رزوهای یا بلوکی که روی ورودی جک بسته میشود
• یک شیر فشارشکن کوچک که معمولاً روی همان بدنه نصب شده
کارکرد اصلی:
• جلوگیری از افزایش بیش از حد فشار در مسیر جک
• محافظت از جک هنگام بار اضافی
• جلوگیری از برگشت ناگهانی جک
• جلوگیری از ضربه قوچی هنگام تغییر جهت حرکت
در سیستمهایی که بار متغیر یا شوک مکانیکی وجود دارد (مثل پرس، بالابر، یونیت کوچک جکزن)، وجود این قطعه ضروری است.
چه زمانی باید از زیرشیری فشارشکندار استفاده کنیم؟
۱) زمانی که بار وارد بر جک ناگهانی یا جهشی است
۲) وقتی احتمال بستهشدن مسیر خروجی روغن وجود دارد
۳) در سیستمهای تکاثر که امکان برگشت ناگهانی وجود دارد
۴) برای محافظت از جک در مقابل فشار پمپ
۵) زمانی که جک برای اولین بار روی دستگاه نصب میشود و نوع بار هنوز مشخص نیست
نمونههای کاربردی واقعی:
• پرس ۱۰ تنی کارگاهی
• بالابر خودرو با جک عمودی
• یونیتهای کوچک فشار بالا (20–50 لیتر)
• جکهای صنعتی با کورس طولانی
• جکهای مورد استفاده در محیطهای پرشوک مانند دستگاه کرکرهزن یا پرس خم
۳ اصل کلیدی در انتخاب زیرشیری فشارشکندار مناسب
برای خرید این قطعه کافی نیست فقط سایز رزوه را چک کنیم. سه اصل مهم وجود دارد:
اصل اول: سایز رزوه
سایزبندی معمول:
۱/۴ اینچ – برای جکهای کوچک و زیر ۵ تن
۳/۸ اینچ – برای جکهای ۵ تا ۱۵ تن
۱/۲ اینچ – برای جکهای ۱۵ تا ۳۰ تن
۳/۴ اینچ – برای سیستمهای صنعتی سنگین
اگر سایز کمتر از نیاز انتخاب شود:
• فشار خفه میشود
• جک کند میشود
• شیر دائم در حالت باز-بسته عمل میکند
• حرارت روغن بالا میرود
اصل دوم: محدوده فشار کاری
اغلب جکها در فشار ۱۶۰ تا ۲۲۰ بار کار میکنند.
بنابراین شیر باید فشار نامی بالاتر از فشار نامی جک داشته باشد.
توصیه مهندسی:
• برای جکهای ۱۰ تنی: شیر 250 bar
• برای جکهای 20 تنی: شیر 300 bar
• برای جکهای صنعتی سنگین: 350 bar
اصل سوم: دبی سیستم
دبی پمپ اگر بیشتر از ظرفیت شیر باشد، سه مشکل ایجاد میشود:
• فشار ناگهانی بالا میرود
• جک بهصورت غیرخطی حرکت میکند
• شیر فشارشکن بیش از حد باز شده و گرم میشود
بهطور کلی:
• پمپهای 6 لیتری → زیرشیری سایز 1/4 یا 3/8
• پمپهای 10–20 لیتری → زیرشیری 3/8 یا 1/2
• یونیتهای 30 لیتر به بالا → 1/2 یا 3/4
۶ اشتباه مرگبار در نصب زیرشیری فشارشکندار
این بخش یکی از مهمترین قسمتهای مقاله برای سئو و جذب مخاطب است.
۱) نصب زیرشیری در جهت اشتباه جریان
زیرشیریها ورودی و خروجی مشخص دارند. اشتباه در جهت باعث:
• قفل شدن جک
• فشار ناگهانی و انفجار شیلنگ
• عملکرد معکوس شیر
۲) بستن شیر بدون نوار تفلون استاندارد
این کار باعث نشتی میشود و جک تحت فشار کامل عمل نمیکند.
۳) تنظیم فشار بدون گیج
تعمیرکارانی که بدون مانومتر شیر را تنظیم میکنند، در ۷۰٪ مواقع فشار کمتر یا بیشتر از حد لازم قرار میدهند.
۴) انتخاب شیلنگ نامناسب بین زیرشیری و پمپ
اگر شیلنگ ظرفیت نداشته باشد، قبل از شیر پاره میشود!
۵) نصب شیر در ارتفاع بالاتر از جک
باعث جمع شدن هوا داخل شیر و رفتار غیرعادی جک میشود.
۶) سفتکردن بیش از حد شیر و آسیب به اورینگ داخلی
در این حالت شیر در دمای بالا قفل میکند و نیاز به تعویض دارد.
چطور زیرشیری فشارشکندار را اصولی تنظیم کنیم؟
مراحل تنظیم فشار برای اولین بار:
• فشار پمپ را روی حداقل بگذارید
• شیر را در حالت باز کامل قرار دهید
• جک را تا نیمه بالا ببرید
• فشار را آرام آرام زیاد کنید
• وقتی جک به بار واقعی رسید، شیر شروع به برگشت روغن میکند
• همان نقطه را ۱۰–۱۵ بار بالاتر تنظیم کنید تا امنیت جک تضمین شود
نکته مهم:
اگر در سیستم شما ضربه هنگام توقف جک وجود دارد، فشار شیر باید 5–10 بار بالاتر از فشار کاری قرار گیرد.
شما میتوانید در پایان مقاله این بخش را قرار دهید و لینکها را به محصولات سایت وصل کنید.
• زیرشیری فشارشکندار ۱/۴ – مناسب جکهای کارگاهی
• زیرشیری فشارشکندار ۳/۸ – مناسب جکهای ۵ تا ۱۵ تن
• زیرشیری فشارشکندار صنعتی – فشار بالا (300 bar)
جمعبندی
زیرشیری فشارشکندار، قطعه کوچکی است اما سهم بزرگی در ایمنی و طول عمر جکهای هیدرولیک دارد. اگر درست انتخاب و نصب نشود، میتواند به جک، شیلنگها و کل سیستم هیدرولیک آسیبهای جدی وارد کند. انتخاب صحیح بر اساس سه فاکتور مهم (سایز، فشار، دبی)، رعایت اصول نصب و تنظیم دقیق، تضمین میکند که جک شما سالها بدون مشکل کار کند.
