راهنمای جامع انتخاب و تنظیم شیر فشارشکن در سیستمهای هیدرولیک صنعتی
مقاله :
شیر فشارشکن یکی از مهمترین قطعات هیدرولیک است که نقش اصلی آن حفاظت از سیستم و کنترل فشار کاری مدار است. اگر این شیر درست انتخاب یا تنظیم نشود، نتیجه آن میتواند سوختن پمپ، افزایش دمای روغن، ضربه در جکها و توقف کامل دستگاه باشد.
در این راهنمای کامل، اصول انتخاب شیر فشارشکن، روش تنظیم صحیح آن، خطاهای رایج و نکات نصب را بهصورت کاملاً کاربردی برای اپراتورها، تعمیرکاران و مهندسان توضیح میدهیم.
بخش 1
شیر فشارشکن هیدرولیک چیست و چگونه کار میکند؟
شیر فشارشکن وظیفه دارد فشار مدار را روی مقدار مشخصی ثابت نگه دارد. هنگامی که فشار سیستم از حد تنظیم شده بالاتر میرود، فشارشکن مسیر را باز کرده و روغن را به مخزن برمیگرداند تا از افزایش فشار جلوگیری شود.
کاربردهای اصلی فشارشکن در سیستمهای صنعتی:
• حفاظت از پمپ در برابر فشار بیش از حد
• جلوگیری از ترکیدن شلنگها و اتصالات
• تامین فشار ثابت برای شیرها و سیلندرها
• کنترل فشار در مدارهای موازی و انشعابی
اگر فشارشکن خراب شود یا اشتباه تنظیم شود، اولین قطعهای که آسیب میبیند معمولاً پمپ است.
بخش 2
انواع شیر فشارشکن هیدرولیک
در سیستمهای صنعتی سه نوع فشارشکن بیشتر استفاده میشود:
فشارشکن مستقیم (Direct Acting)
این مدل ساده، سریع و مناسب سیستمهایی است که دبی پایین و فشار متوسط دارند.
مزایا:
• قیمت پایین
• واکنش سریع
• ساختمان ساده
محدودیت:
• مناسب دبی بالا نیست
فشارشکن پایلوتدار (Pilot Operated)
بهترین گزینه برای سیستمهای صنعتی با دبی بالا مثل پاورپک، پرس، دستگاه تزریق و خطوط تولید.
مزایا:
• پایداری بالا
• قابلیت استفاده در فشارهای سنگین
• افت فشار کمتر
• مناسب دبی بالا
این نوع معمولاً همان چیزی است که روی زیرشیریهای صنعتی دیده میشود.
فشارشکن کارتریجی
برای بلوکهای خاص و سیستمهای کامپکت استفاده میشود.
مزایا:
• اشغال فضای کم
• جریاندهی بالا
• استهلاک پایین
اگر سیستم شما پرس، دستگاه تزریق، جرثقیل یا پاورپک صنعتی است، معمولاً فشارشکن پایلوتدار بهترین گزینه است.
بخش 3
چگونه شیر فشارشکن مناسب انتخاب کنیم؟
برای انتخاب صحیح شیر فشارشکن چند فاکتور مهم وجود دارد:
فشار کاری سیستم
فشارشکن باید حداقل 20 درصد بالاتر از فشار کاری تنظیم شود.
مثال:
اگر فشار کاری 160 بار است، فشارشکن مناسب 200 بار یا بالاتر انتخاب شود.
دبی پمپ
اگر دبی پمپ بیشتر از ظرفیت فشارشکن باشد، شیر داغ کرده و سیستم دچار نوسان فشار میشود.
معمولاً باید فشارشکنی انتخاب شود که Flow آن از دبی پمپ بزرگتر باشد.
نوع مدار
• برای مدارهای سنگین و پیوسته: پایلوتدار
• برای کارهای سبک: مستقیم
• برای بلوکهای خاص: کارتریجی
کیفیت و برند
استفاده از فشارشکن بیکیفیت مساوی است با:
• نوسان فشار
• داغ شدن سیستم
• خطر سوختن پمپ
• نشتی داخلی و کاهش قدرت جک
نوع نصب
• زیرشیری روی بلوک
• خطی (Inline)
• کارتریجی
اگر بلوک یا زیرشیری استاندارد دارید، مدل پایلوتدار مناسبتر است.
بخش 4
روش تنظیم شیر فشارشکن هیدرولیک (کاملاً عملی و مرحلهبهمرحله)
این روش برای تمامی پاورپکها، پرسها و ماشینآلات صنعتی قابل استفاده است.
ابتدا همه شیرهای کنترل جهت را در حالت بیبار قرار دهید
هدف این است که بار اضافی روی سیستم نباشد.
گیج فشار مناسب وصل کنید
گیج باید حداقل 20 درصد بالاتر از فشار نهایی باشد.
پیچ تنظیم فشارشکن را باز کنید
یعنی فشارشکن در پایینترین حالت قرار بگیرد.
سیستم را روشن کنید
اجازه دهید روغن چند دقیقه در مدار گردش کند تا گرم شود.
پیچ فشارشکن را بهآرامی سفت کنید
در حین تنظیم، گیج را نگاه کنید.
وقتی به فشار مورد نظر رسیدید، نیم دور دیگر تنظیم را سفت نکنید
این اشتباه رایج باعث فشار بیش از حد میشود.
سیستم را با بار واقعی تست کنید
ببینید آیا فشار افت میکند یا خیر.
در صورت شنیدن صدا یا نوسان، تنظیم را دقیقتر کنید
نوسان یعنی یکی از این موارد مشکل دارد:
• مسیر برگشت تنگ است
• روغن آلوده است
• فشارشکن کثیف است
• سایز شیر درست انتخاب نشده
بخش 5
۱۰ خطای رایج در تنظیم شیر فشارشکن
تنظیم بیش از حد سفت
باعث ترکیدن شلنگ یا سوختن پمپ میشود.
تنظیم با روغن سرد
فشار واقعی بعد از گرم شدن روغن تغییر میکند.
انتخاب فشارشکن کوچکتر از دبی پمپ
باعث داغ شدن سیستم میشود.
بستن مسیر برگشت فشارشکن
خطرناکترین اشتباه.
قرار دادن گیج فشار نامناسب
گیج ضعیف باعث نشان دادن فشار اشتباه میشود.
کثیف بودن روغن
باعث چسبیدن اسپول و نوسان فشار میشود.
نصب برعکس ورودی و خروجی
در زیرشیریها زیاد دیده میشود.
استفاده از فشارشکن نامرغوب
افت فشار و لرزش مدار
بیتوجهی به گشتاور سفت کردن
اورینگها خراب میشوند و شیر نشتی داخلی پیدا میکند.
تنظیم فشار زیر بار سنگین